Waarom is Xillan Macrooy genomineerd
Een roman uit Paramaribo tussen de finalisten voor de Regenboogboekprijs
Vanmorgen las ik dat Xillan Macrooy met zijn debuutroman *Mensen als zonnen en mensen als manen* een van de drie finalisten is voor de Regenboogboekprijs 2026. De nominatie werd zaterdag 18 juli bekendgemaakt in het televisieprogramma *Goedenavond Nederland*. De bekendmaking van de nominatie kwam bij mij binnen als klein, maar bijzonder nieuws uit de Nederlandstalige literatuur.
Een bekende stad, een eigen verhaal Wat mij vooral aantrekt, is dat het verhaal zich gedeeltelijk in Paramaribo afspeelt. Niet als decor dat alleen van een afstand wordt bekeken, maar als een plek waarin mensen leven, herinneringen bewaren en met elkaar moeten leren omgaan. De roman gaat over een tweeling, van wie één broer worstelt met gevoelens voor zijn beste vriend. Dat gegeven is persoonlijk, maar ook herkenbaar in de bredere zin: families dragen soms veel mee zonder alles hardop te zeggen.
Waarom plaats belangrijk is In archieven merk ik vaak hoe weinig gewone levens zichtbaar blijven. Een naam staat ergens in een register, een adres op een oude envelop, misschien een foto zonder onderschrift. Maar achter zo’n klein spoor zit meestal een heel verhaal. Boeken kunnen iets doen wat een archiefstuk niet altijd kan: ze geven stemmen, twijfel en innerlijke gedachten een plaats. Daarom vind ik het waardevol wanneer Paramaribo niet alleen voorkomt in reisverhalen, historische beschrijvingen of nieuwsberichten, maar ook in romans waarin mensen ingewikkeld en niet altijd netjes verklaarbaar zijn.
Ook een muzikale lijn Macrooy is natuurlijk ook bekend als artiest. Ik vind die combinatie interessant, omdat muziek en literatuur allebei met ritme en herinnering werken, al gebeurt dat op een andere manier. Een lied kan een periode in je leven meteen terugbrengen. Een roman doet dat soms langzamer, via een straat, een familiezin of een stilte aan tafel. Misschien lees ik het boek juist daarom met extra aandacht voor de plekken en de stemmen erin.
Boeken bewaren wat mensen niet altijd vertellen Of de roman uiteindelijk wint, weet ik niet, en een nominatie is geen garantie dat ieder boek iedereen zal aanspreken. Wel lijkt het mij goed nieuws dat een verhaal met Surinaamse ruimte, familieverhoudingen en queer gevoelens zo zichtbaar wordt in een literaire prijs. Zulke boeken geven toekomstige lezers ook iets om naar terug te verwijzen. Zoals mijn tante soms zegt wanneer zij een oud verhaal opnieuw vertelt: als niemand het opschrijft, gaat het op den duur lijken alsof het niet gebeurd is.