Mabaki ya viuatilifu kwenye mboga Nairobi yana maana gani
Mchicha wa Soko Si Uchafu, Lakini Usalama Wake Unahitaji Maswali Magumu
Mjadala unaoendelea Nairobi kuhusu mabaki ya viuatilifu kwenye sukuma wiki na mchicha umenifanya niangalie mboga za soko kwa jicho tofauti. Si kwa hofu ya kutupa kila kitu, na si kwa kujifanya kwamba kila mkulima anatumia kemikali bila kufikiri. Tatizo ni kwamba tunataka chakula cha bei nafuu, kinachofika sokoni kikiwa kizuri, huku mfumo mzima wa uzalishaji ukimsukuma mkulima kupambana na wadudu, ukame, hasara na mahitaji ya wanunuzi.
Kilichopatikana kwenye sampuli Utafiti uliowasilishwa katika kongamano la wadau tarehe 19 Julai ulifanywa na Kenya Organic Agriculture Network, University of Nairobi na SGS Kenya Laboratories. Sampuli kutoka masoko ya Nairobi na Nakuru zilionyesha mabaki ya viuatilifu katika mboga nyingi, huku sukuma wiki na mchicha zikitajwa mara kwa mara kuwa na mabaki mengi zaidi ya aina moja.
Hii si hukumu kwamba kila fungu la mchicha ni hatari. Ni ishara kwamba hatujui vya kutosha kuhusu mboga tunazonunua. Sampuli ya soko si kipimo cha kila shamba, na kipimo cha maabara hakiwezi kutuambia kila kitu kuhusu jinsi mboga ilivyolimwa. Lakini kinatuonyesha pengo kubwa la ufuatiliaji.
Kuosha husaidia, lakini si kinga kamili Wizara ya Afya imesema kuosha, kuloweka na kumenya kunaweza kupunguza mabaki kwa takriban asilimia 60 hadi 70. Hiyo ni hatua ya maana nyumbani, hasa kwa mboga tunazokula kila siku. Mimi huondoa majani yaliyokunjamana sana, naosha chini ya maji yanayotiririka, kisha naloweka kwa muda mfupi kabla ya kupika. Situmii sabuni ya vyombo kwenye mboga.
Lakini asilimia 60 hadi 70 si asilimia 100. Pia, kuosha hakuondoi tatizo la mkulima aliyenyunyiza dawa isiyofaa, kwa kiwango kikubwa, au muda mfupi kabla ya kuvuna. Usalama wa chakula hauwezi kuwa jukumu la sinki la jikoni pekee.
Mkulima anahitaji taarifa, si lawama pekee Integrated pest management, au udhibiti jumuishi wa wadudu, inapaswa kuwa zaidi ya maneno ya kwenye warsha. Inamaanisha kumtambua mdudu kwanza, kutumia neti au mitego inapowezekana, kuzungusha mazao, kuondoa majani yaliyoathirika na kutumia dawa kama hatua ya mwisho yenye maelekezo wazi kuhusu dozi na muda wa kusubiri kabla ya kuvuna.
Kwa mkulima mwenye shamba dogo kandokando ya Nairobi, kosa moja linaweza kumaanisha hasara ya wiki nzima. Hapo ndipo mafunzo ya vitendo, lebo zinazoeleweka kwa Kiswahili, na huduma za ugani zinapokuwa muhimu. Tunahitaji pia masoko yanayolipa mboga salama, si masoko yanayomlazimisha mkulima afiche kila dalili ya wadudu ili bidhaa ionekane ‘nzuri’.
Kile tunachoweza kufanya sasa Nyumbani, tunaweza kuosha mboga vizuri, kutofautisha chanzo tunachokiamini na kuuliza mboga zilivunwa lini. Kwa vikundi vya bustani, tunaweza kuweka daftari la dawa zilizotumika, tarehe ya matumizi na tarehe ya kuvuna. Kwa mamlaka, tunahitaji upimaji wa mara kwa mara unaochapishwa kwa uwazi, si taarifa baada ya hofu kuenea.
Kwa maelezo zaidi kuhusu matokeo na hatua zilizotangazwa, soma [ripoti ya The Standard kuhusu mabaki ya viuatilifu]. Mchicha wa soko si adui. Ni chakula muhimu, na watu wanaouzalisha wanastahili mfumo unaowasaidia kulima bila kulazimishwa kuchagua kati ya mavuno na usalama.