Hvernig eflir barnamenning samkennd barna
Þegar menning fyrir börn verður æfing í samkennd
Það er auðvelt að hugsa um menningarviðburði fyrir börn sem skemmtilega dagskrá í frítíma. Sýning, smiðja, tónleikar, kannski eitthvað sem má taka með heim í pappírspoka. En barnamenning getur líka verið leið til að æfa sig í því að vera með öðru fólki.
Þess vegna finnst mér áhugavert að þema Barnamenningarhátíðar í Reykjavík árið 2026 sé samkennd og samfélag. Ekki sem stórt orð á plakati, heldur sem spurning um hvernig börn fá að taka þátt, hlusta hvert á annað og sjá að ólíkar upplifanir eiga heima í sama rými.
Sameiginleg reynsla skiptir máli Á bókasafni sé ég oft hvernig börn nálgast sama efni úr ólíkum áttum. Eitt barn vill teikna persónuna, annað vill ræða reglurnar í sögunni og það þriðja vill helst vita hvort það megi fá bókina með sér heim. Engin nálgunin er endilega réttari en hin. Þegar börn fá að deila þessum viðbrögðum verður menningin samtal, ekki bara dagskrá sem fullorðnir hafa útbúið fyrir þau.
Þetta skiptir líka máli fyrir fjölskyldur sem hafa ekki auðvelt aðgengi að skipulögðu tómstundastarfi. Ókeypis eða aðgengilegir viðburðir í borginni geta orðið sameiginleg minning, jafnvel þótt fjölskyldan mæti aðeins í eina smiðju eða staldri stutt við.
Aðgengi er hluti af hugmyndinni Ef samkennd á að vera meira en fallegt þema þarf hún að sjást í framkvæmdinni. Hafa börn með ólíkar þarfir raunverulegt rými til þátttöku? Er auðvelt að finna upplýsingar um dagskrána? Þarf maður að kunna réttu menningarreglurnar til að mæta? Og er gert ráð fyrir að foreldrar geti komið með yngri systkini, seint eftir vinnu eða án þess að kaupa eitthvað á staðnum?
Ég er ekki alveg viss um hvernig öll dagskráin verður, en sjálf hugmyndin er góð á þessum forsendum: börn eiga ekki aðeins að vera áhorfendur framtíðarinnar. Þau eru samfélagið núna, líka þegar þau eru með lím á fingrunum og mjög ákveðnar skoðanir á því hvaða litur hentar best.