ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು
ನಗರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು
ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಅದರ ದೊಡ್ಡ ರಸ್ತೆಗಳು, ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಪಕ್ಕದ ಹಳೆಯ ಬೇವುಮರ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಂಗಡಿ ತೆಗೆಯುವ ಮೊದಲು ಬೀದಿಗೆ ನೀರು ಎರಚುವ ಮನೆ, ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಜಾಹೀರಾತು - ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ನನಗೆ ಒಂದು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಸ್ಕೂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ ಇವು ಬಹುತೇಕ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸ್ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಡೆದುಹೋದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಒಂದೇ ದಾರಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಬನಶಂಕರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಹತ್ತಿರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೆ ನಡೆದುಹೋಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆ ದಾರಿಯನ್ನು ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ ಅದು ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಾಲಿನ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವವರು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳು, ಸಂಜೆ ಹೂವು ಮಾರುವ ಅಜ್ಜಿ, ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಗಿ ಶಟರ್ ಇಳಿಸುವ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ - ಒಂದೇ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾದ ಕನ್ನಡ ಫಲಕ ಕಂಡಿತು. ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ವ್ಯಾಪಾರವಿದೆ. ಆ ಫಲಕದ ಕೆಳಗೆ ಹೊಸ ಬಣ್ಣದ ಫಲಕ, ಅದರ ಕೆಳಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳು. ನಗರ ಇತಿಹಾಸ ಯಾವಾಗಲೂ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಬಣ್ಣಗಳ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಗಿಲಿನ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಂಗಡಿಯ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ನಡೆಯುವುದು ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ಹೌದು ನನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾವುದಾದರೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಯಾವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ಪದವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ - ಇವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗಮನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಾದಚಾರಿ ದಾರಿ ಇದ್ದರೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಜನರು ರಸ್ತೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಫಲಕ ಮರದ ಹಿಂದೆ ಮರೆತಿದ್ದರೆ ಹೊಸಬರು ಚಾಲಕರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಗಡಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಫಲಕ ಹಾಕಿದ್ದರೆ, ಪರಿಚಿತ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಅಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲ. ನಗರ ತನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಭಾಗಗಳು.
ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ದೂರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ನಡೆದುಹೋಗುವಾಗ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂಬುದೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕಾಯುವವರು, ಮಳೆಯ ನೀರು ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಸಣ್ಣ ದಾರಿ ಮಾಡಿರುವ ಅಂಗಡಿಕಾರರು, ವಾಹನಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಲೆಂದು ಬಾಗಿಲಿನ ಮುಂದೆ ಕುಂಡಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿರುವ ಮನೆಗಳು. ಅಧಿಕೃತ ಯೋಜನೆಯ ಹೊರಗಿರುವ ಈ ಚಿಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಗರವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ನೆರೆಹೊರೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸರಳ ವಿಧಾನ ಈಗ ನಾನು ಹೊಸ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅದರ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಳೆಯ ಹೆಸರೇನಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂಗಡಿಕಾರರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ರಸ್ತೆಯ ತಿರುವು ಏಕೆ ಹೀಗಿದೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳಿದರೆ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಕೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸವೆಂದು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸುಳಿವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ನಗರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಗಳುವುದಲ್ಲ. ಯಾವ ದಾರಿ ಯಾರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಯಾವ ನೆನಪು ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಯಾವ ಸಣ್ಣ ಜಾಗ ಇನ್ನೂ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೂ ಅದರ ಒಂದು ರೂಪ. ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಪರಿಚಿತ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ, ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯಿರಿ. ಬಹುಶಃ ಆ ರಸ್ತೆ ನಿಮಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕಥೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಟ ತೋರಿಸಬಹುದು.