Гэр бүлийн эрүүл хооллолтыг хэрхэн эхлүүлэх вэ
Эрүүл хооллолтыг гэр бүлийн нэмэлт ажил болголгүй эхлүүлэх нь
Гэр бүлийн хооллолтыг эрүүл болгох тухай ярихад хүмүүс ихэвчлэн тусгай цэс, үнэтэй орц, өдөр бүрийн нарийн тооцоо төсөөлдөг. Манай гэрт ийм төлөвлөгөө удаан үргэлжилдэггүй. Ажлын өдөр оройтож, хүүхдүүд өлсөж, хэн нэг нь маргаашийнхаа ажлыг амжуулах хэрэгтэй болдог.
Тиймээс би эрүүл хооллолтыг тусдаа том төсөл биш, оройн хоолны жижиг шийдвэрүүдийн дараалал гэж харахыг хичээдэг. Хоол бүр төгс байх албагүй. Харин долоо хоногийн дотор давтагддаг хэв маяг нь арай дээр болох боломжтой.
Эхлээд нэмэх зүйлээ бодох Манай гэрт хоолны хэмжээг шууд хасахаас илүү нэг хэрэгтэй зүйл нэмэх нь амар байдаг. Будаатай хоолонд лууван, байцаа, сонгино нэмэх. Шөлөнд улирлын ногоо хийх. Өглөөний цайнд өндөгний хажууд жимс эсвэл тараг тавих гэх мэт.
Энэ арга нь хүүхдэд ч, том хүнд ч хоолыг хориглосон мэт мэдрэмж бага төрүүлдэг. Хүний идэх зан төлөвт орчин их нөлөөлдөг. Ширээн дээр юу байгаа нь зөвхөн “юу идэх вэ” гэсэн сонголт биш, хамгийн бага хүчин чармайлтаар хүрэх сонголт болдог.
Тиймээс эрүүл хүнсийг зөвхөн зөвлөгөөний түвшинд үлдээхгүй, угааж хэрчээд бэлэн байлгах нь илүү бодитой. Алимийг харагдах газар тавих, самрыг жижиг саванд хийх, оройн хоолны ногоог урьдчилан бэлтгэх зэрэг нь жижиг боловч хэрэгжих боломжтой өөрчлөлт.
Цай, ус, чихрийн тухайд Манай гэрийн хамгийн тогтвортой дадал бол чихэрлэг ундааг өдөр тутмын ундаа болгохгүй байх. Энэ нь хүүхдэд “хэзээ ч болохгүй” гэсэн дүрэм биш. Харин гэртээ ус, сүү, чихэргүй цайг үндсэн сонголт болгох тухай юм.
Цай уудаг айлд ч нэг зүйлийг анзаарах хэрэгтэй байдаг. Цай өөрөө асуудал биш ч түүнтэй хамт байнга иддэг сахар, боов, чихэр нь өдрийн нийт хэрэглээг нэмэгдүүлж болно. Би үүнийг хориглох асуудал гэж биш, давтамжийн асуудал гэж боддог. Амралтын өдөр гэр бүлээрээ хийсэн жижиг боов, зочны үеийн амттан хоёрын оронд өдөр бүрийн зуршил болчихвол ялгаа гарна.
Ийм өөрчлөлтийг хэмжихэд калори тоолох шаардлага заавал байхгүй. Долоо хоногт хэдэн удаа чихэрлэг ундаа уусан, хэдэн өдөр гэртээ ногоотой хоол хийсэн, орой хэт орой хооллосон эсэхээ тэмдэглэхэд эхний зураглал гарна.
Хоолны ширээний уур амьсгал бас эрүүл мэнд Гэр бүлийн хооллолт зөвхөн орц найрлагаас бүрдэхгүй. Хоолны үеэр байнга загнах, “идэх ёстой” гэж шахах, эсвэл нэг хоолыг сайн хүүхэд, муу хүүхдийн шалгуур болгох нь хоолтой холбоотой таагүй мэдрэмж үүсгэж болно.
Манай гэрт боломжтой үедээ утсаа хол тавьж, хоолыг яаралгүй идэхийг хичээдэг. Хүүхэд нэг ногоог хэд хэдэн удаа амсаж байж дасах тохиолдол бий. Тэр бүрт нь том тайлбар хийх шаардлагагүй. Жижиг хэсгээр санал болгоод, идэх эсэхийг нь сонсох нь заримдаа илүү үр дүнтэй.
Мөн хүүхдүүдийг хоол бэлтгэхэд оролцуулах нь зөвхөн туслах ажил биш. Ногоо угаах, аяга таваг тавих, шөлөнд юу хийхийг сонгох зэрэг нь хоол хүнсний талаарх ойлголтыг нэмдэг. Гал тогоонд аюулгүй байдлыг нь бодож тохирох ажлыг өгнө. Төгс цэвэрхэн байх нь гол зорилго биш.
Миний хувьд бодитой хэмжүүр Эрүүл хооллолтын зорилгоо би “бүхнийг зөв хийх” гэж тавьдаггүй. Харин дараах хэдэн асуултыг сардаа нэг удаа хардаг.
Гэртээ хийсэн хоол долоо хоногт хэдэн удаа байв? Өдөр бүр ямар нэг ногоо эсвэл жимс орсон уу? Ус уухад хялбар байв уу? Хоолны үеэр яарсан, бухимдсан байдал хэр их байв? Гэр бүлийн хүн бүрийн хэрэгцээ, төсөв, цагийн боломжийг энэ хэв маяг дааж байна уу?
Эдгээр асуулт эмнэлзүйн нарийн хэмжилт биш. Гэхдээ амьдралд хэрэгжихгүй төгс төлөвлөгөөнөөс илүү үнэн зөв зураг өгч чадна. Эрүүл дадал гэдэг заримдаа шинэ зүйл худалдаж авах биш, маргаашийн оройн хоолны нэг орцыг урьдчилан бэлтгэхээс эхэлдэг. Зарим өдөр тэр ч бас бүтэхгүй. Тэглээ гээд бүх төлөвлөгөө хүчингүй болохгүй.